Beowulfus / I-VII / VIII-XIV* / XV-XXI / XXII-XXVIII / XXIX-XXXV / XXXVI-XLIII
Hunferd loquebatur
Ecglavi filius,
Qui ad pedes sedit
Domini Scyldingorum,
Emeritus stipendiis.
Momordit eum
Beowulfi itinere elati
Maria sulcando
Magna indignatio,
Propterea quod ille nesciret
Ullum alium virum
Magis celebrem
In mundo
Nominari sub coelo
Quam se ipsum.
Tu sis Beowulfus,
Qui ob praedas
Geris per latum aequor
Et maria pugna.
Ibi vos ob divitias
Vada explorastis,
Et ob falsam gloriam
Profundas aequas.
Annis subacto
Non mihi aliquis
Amicus aut hostis
Objicere potest,
Illacrimabiles expeditiones.
Ubi vos per aequora ruistis,
Ibi fluctus sanguinis rivis
Miseri texistis.
Metiti estis maris strata:
Castella terruistis:
Fluitavistis trans aequora.
Salis undae
Fervuerunt nimborum aestu.
Vos in aquarum vadis
Septem noctibus afflicti fuistis.
Ille cum sundum
Transvolasset,
Magis intensae vires
Illum tempore matutino
In altam Raemis
Insulam advexere.
Deinde petiit
Dulcem,
Charam suo populo
Terram Brondingorum.
Libertate urbem conspicuam
Ibi populo possessam
Urbem et opes
Correpsit. Omne contra
Tibi filius Beansteni
Vere persolvit.
Qua propter suspicor tibi
Nihil pejus accidere potuisse,
Etiamsi tu furiosum
Impetum ubique feceris
Truci pugna;
Si tu Grendelis ausus fuisses
Noctem longam
Ab initio exspectare.
Beowulfus loquebatur
Filius Aegtheowi:
Quo numerosa,
Amice mi Hunferde
Cerevisa ebrius
De praeda narrando
Dixisti. De tua expeditione
Vera referam;
Quod ego majori vi
Majorem exantlaverim
Laborem per undas,
Quam quivis alius Vir.
Nos diximus
Pueri existentes,
Et comminati sumus.
Nos fuimus adhuc
In prima juventute:
Quod nos maritimam
Expeditionem cogeremus.
Eam sic perfecimus.
Habuimus enses nudos.
Ubi fluctus incurrebamus,
Duris manibus,
Nos nobis contra maris lupos
Pugnare proposuimus.
Non illi elabebantur a me.
Fluctuum undis procul
Innatare licuit.
Velox in mari
Nec ego discedere volui.
Ubi nos una
In mari eramus,
Quinque noctium spatio
Usque dum nos fluctus irruerent
Furentibus undis,
Tempestas frigidissima
Glaciales noctes
Et Boreas ventus.
Aestu torva et syrtibus
Turbata erant vada.
Marinorum vulpium
Animus frangebatur.
Ibi mihi contra hostes
Quasi supparo mea
Dura manus vestita
Auxilium tulit.
Bellicae vestes congelata
In pectore jacuere
Auro ornatae.
Me in fundum traxisset
Vindicta inimicissimus hostis
Firmiter
Ferus aggressu,
Nisi mihi datum fuerit
Quod miserum
Ab inito percusserim
Bellica secure.
Validum ictum persensiit
Potens fera
Per meam manum.
Ita me saepe
Hostis conspirans
Ursit valde.
Ei operam meam sic locavi,
Pretioso ense,
Ut quietus fieret.
Nonne erat ibi illi
Plena retributio soluta
Scelesto pro facinore,
Quod mihi decreverat.
Symposio accubuimus
Prope ad mare;
Et tempore matutino
Me circum
Per undas cadavera
Supina jacuere,
Turmis percussis.
Ex quo minime
Super aestuans exinde
Aequor navigantes
Iter reliquimus.
Lumen ex oriente venit
Clarum signum Dei.
Mare cursu equitavimus,
Donec promontoria
Videre possem,
Venosaque litora.
Fatum saepe servat
Salvum Ducem
Quando ejus virtus prodest.
Quis nostrum vicit,
Ubi ense cedimus?
Nonne ego? minime tu hercle!
Non ego nocte rescivi
Sub convexo coelo
Duriorem pugnam,
Nec in pelago
Magis miseros homines.
Quocunque ire incepi,
Virtus animi profuit
Nunquam defessa,
Ubi me mare vexit,
Fluctu insequenti
In Finlandiam,
Lignis spumantibus:
Non ego quidquam de te
Talium rerum strenue gestarum
Narrari audivi.
Arma terrorem
Attulerant nunquam
Adhuc ad insignem lacum.
Non tu alter nostrorum duorum
Adeo egregia
Facta gessisti
Rutilantibus gladiis.
Non igitur gloriar,
Etiamsi tu tuis fratribus
Mortem intuleris
Praepotentibus.
Ejus in inferno debes
Operis poenas dare;
Nihilo minus tuum supplicium durabit.
Dico tibi pro vero
Sate Aeglafo,
Quod: nunquam Grendel
Tam multos horrores
Fecisset,
Fracto taetra
Domino tuo
Clade, in palatio,
Si tuo animo fuisset
Virtus adeo ferax,
Ac tu ipse jactas.
Sed ille expertus est,
Quod inimicitias
Non habeat opus cruentata
Aciei opera vestrae gentis
Acriter vindicare.
Erit Scyldingo
Affecto injuria satisfactio
Nulla adjudicanda?
Viri Dani!
Si ille cupiat pugnare,
Velox mittite,
Bellum minime opperimini,
Jaculum ad teliferos Danos.
Et ego illi Gothorum
Auxilium et vires
Statim nunc
Bellicas offeram.
Ite iterum, qui poterint
Adhydromel potandum animosi.
Post matutina lux
Super mortales
Subsequentis diei
Sol coeli custos
Ex meridie splendet.
Tunc in aula
Thesauri dator
Canus caesarie, bello clarus
Offensam credidit
Rex illustris Danorum
Humiliantem in Beowulfum factam,
Populi custodem
Fortem mente.
Ibi fuit heroum
Risus; sonus
Perstrepuit; verba
Erant jocunda.
Processit Wealtheotha ultra
Regina Hrodgari,
Genere splendida.
Salutavit auro strata
Viros in aula:
Et tunc nobilis foemina
Poculum obtulit
Primum Orientalium Danorum
Nobili custodi.
Invitavit clemens
Ad istud hydromelis symposium
Populo dilectos.
Ille gratias egit.
Triclinium et aedes plenas
Victoria illustris Rex
Circumivit. Tunc foemina
Regi opem tulit,
Et aetate florens
Partitim cuique
Cimelia distribuit
Donec opportune evenerit,
Ut Beowulfo
Annulis ornata Regina
Animo elata
Medi poculum offerret.
Salutata Gothica gente
Deo gratias egit
Sapiens verbis
Pro eo, quod suum
Votum obtigisset;
Siquidem neminem
Ducem crediderat
Inter heroas fortiorem
Illo, qui poculum accepit.
Strages cruenta heroum
Ad cetorum muros
Tunc cantu celebrata
Bella cievit.
Beowulfus loquebatur
Filius Aeghtiofi:
Id cogitavi,
Ubi mare conscendi
Marinum lembum instruens
Meorum militum caterva,
Quod zelo
Vestri populi
Voluntatem facerem:
Donec pugna cadet
Exercitus motendo firmus,
Perficiam
Heroica gesta.
Eatenus diei finis
In hac hydromelis aula
Meme manebit.
Mulieri ista verba
Bene placuere
Honorifice loquentis Gothi.
Ivit auro strata
Ovantis populi Regina
Suo domino adsessum.
Tunc fuere postea,
Ut ante, in aula
Minacia verba prolata.
Familia in palatio
Victoriae auctoris strepuit,
Donec subito
Filius Healfdani
Quaerere vellet
Vespertinam quietem.
Docuit alios idem,
Eorumque sublimem aulam
Fideli custodiae remisit
Usque dum solis lumen
Videre possent.
Tunc descendens
Nox omnes umbrosa
Casside creaturas
Tectum venit
Atra nubibus.
Universum agmen surrexit.
Salutavit tunc virorum
Ducem Hrodgarus
Beowulfum, et
Illi aulae obtulit
Jucundae domus curam,
Et haec verba dixit:
Nunquam alicuius
Viri ante viventis,
Postquam manum et clypeum
Levare valui,
Fidei commisi aulam Danorum
Nisi tibi: nunc eam
Igitur habe, nunc et tene
Domum felicissimam.
Vos meae majestati
Viri virtute celebres
Invigilate adversus inimicitia
Ne sit tibi conscientiae morsus
Si praeclara gesta
Principi praestaveris.
Tunc discessit Hrodgarus
Cum nobilium coetu
Princeps Scyldingorum
Foras ex aula.
Voluit belli ducem
Weahltheotha regina visitare,
Quem constituerat
Rex potens
Contra Grendelem.
Sic relatum est.
Excubiae per aedes dispositae
Quisque vices obiit (suas)
Circa principem Danorum.
Cohortium custos patefecit,
Quomodo Gothicae genti
Sponte confideret,
Eminenti viribus
Dei gratia.
Tunc (Rex) illi dedit
Ferream loricam,
Galeam crista valde minacem:
Tradidit suum ornatum
Ensem calybis optimi
Ministro praefecto,
Et possidere jussit
Belli apparatum.
Dixit tunc bonus
Gloriosa quaedam verba
Beowulfus Gothus,
Antequam lectum iret.
Numquid gloriarer
Fructum largum
Belli gestorum,
Quem Grendel invidet,
Eo quod illum
Ense verrendo nollem
Privare vita
Etsi omnino possem?
Non proderit illi
Me contra pugnare
Scutorum congerie,
Quamvis infamis sit
Nefandis sceleribus:
Numquid nos nocte
Commilitones deseremus,
Si hostis vos petere ausus fuerit
In sancto loco, armis?
Ah! suo tempore omniscius Deus
Utramque partem
Sanctus dominus
Majestate judicabit,
Ubi opportunum duxerit.
Favore tunc
Nobilis charum, sociale
Cervical excepit
Ducis vultum
Et domesticos circa multos
Celer ut salis fluctus
Beata quies descendit.
Nemo eorum cogitavit
Quod inde
Regionem dilectam
Unquam reviseret
Populum aut liberam urbem
Ubi natus erat.
Verum resciverant
Quod antea nimis multos
Magna in symposii aula
Strage letum abstulerit
Danico populo.
Sed dominus dedit
Belli fructum altaribus,
Aeolicae genti
In solamen et auxilium,
Ut hostes suos
Unius robore omnes
Superaret,
Propria virtute.
Vere notum est
Quod potens Deus
Humani generis
Campos perequitaverit.
Terror supervenit
Cum obrepsit nox
Indutum umbra vias.
Sagittarii dormiebant,
Qui turritum palatium
Custodirent,
Omnes praeter unum.
Erat id hominibus notum,
Quod non posset
Deo nolente
Ullus latro
Umbra tegi.
Sed vigil
Aestuante animo
Evocavit iracundus
Ad armorum judicium.
Tunc venit per tesquas
Secundum nebulosum montem
Grendel gradiens.
Dei hostis attulit
Decretam cladem
Generis humani,
Quosdam illaqueando,
In aedibus sublimibus.
Vadavit sub nubibus
Donec calamitate feriisset
Aureas domos virorum,
Quas ornatissimas novit,
Pingui odio.
Nec fuit id nunc primum
Quod Hrodgari
Domum visitaret.
Nunquam ille
Per totam vitam
Prius aut postea
Fortiores viros
Praetorianos invenit.
Venit tunc ad aulam
Miles eundo
Gaudio obatus.
Ostium, cito cursu
Ignis vinculis detentum,
Postquam suis manibus
.......
.......
Dilatavit tunc sceleri addictus,
Cum iratus esset,
Aedis ostium illico
Exinde contaminatum
Pavimentum hostis calcavit.
Ruit iratus animo;
Ejus oculis stetit
Flammae simillimum
Lumen foedum.
Vidit in palatio
Militum numerosa
Dormire pace, domino
Unacum simul,
Cognata agmina.
Tunc ejus mens gaudebat
Sperans, quod divideret,
Antequam dies veniret,
Foeda miseria
Unius cujusque
Vitam a corpore mortuo.
Tunc illi affulsit
Lautarum epularum spes:
Fuit hoc fatorum ordo
Quod illi liceret
Humanum genus
Obruere ea nocte.
Indignatione gravi vidit
Amicus Higelaci
Quo latro
Hoc fero impetu
Procedere vellet.
Non ille miser
Morandum duxit,
Verum incepit
Festinanter primum
Mox dormientes milites
Sternere incautos:
Momordit ossium claustra,
Sanguinem venis exsuxit
Falce demetens deglutit
Cito
Caesorum
Penitus peresos
Pedes manusque.
Ivit propius; gressum sistit.
Tunc manum
Meditato animo
Ducem quiete usum
Extendit adversum.
Hostem manu
Excepit ille protinus
Dolosum mente,
Et animo acri.
Cito id expertus est
Flagitiorum custos,
Quod non valeret
In hujus mundi
Terrestribus regionibus
Exteros homines
Aggressu tundere.
Animi fiebat
Terrore perculsus,
Nec eo citius adire potuit.
Mens fuit illi
Prona; voluit
In tenebras fugere
Visitatum daemones.
Tolerata non fuit
Ejus conversatio ibi:
Tale quid ille
Antiquis temportibus
Antea obviam habuit.
Meminit tunc bonus
Minister Higelaci
Vespere habiti sermonis.
Erectus stetit
Et hostem firmiter praehendit.
Digiti defecerunt:
Jutus aufugit foras.
Dux ultra procedens
Circumspexit illustris
Quomodo inde possit
Illum illinc trudere,
Et abinde
Expellere in paludes vimineas.
Ostendit digitorum vis
Potenti tactu
Quantum valeret.
Post lugubrem stragem
Ille (Beowulfus) palatium adiit:
Regia aula strepuit
Danis omnibus,
Custodibus castri incolis,
Animosis
Ducibus cerevisia acribus.
Irati erant utrique
Torvi suspicione custodes.
Aula intonuit.
Erat miraculum magnum
Quod illa aedes misera
Restiterit furiosis feris,
Adeo ut non ceciderit in terram
Pulchrae regionis domus,
Sed eo firmior esset
Intra et extra
Ferreis vinculis
Arte diligenter fabricata.
Ibi ex fulcimentis inclinavit
Medi abacus numerosus,
Quantum scio
Auro decoratus.
Ibi irati nitebantur,
Qui id non expectarant
Antea optimates Scyldingorum
Ut certo modo
Hominum cuique
Periculosos et lethales
Subjugare possent
Et arte avertere
Flamae amplexus
Voraces. E vestigio
Sonus ascendit
Novus sufficienter.
Borealibus Danis evenit
Foedus horror,
Uni cuique
Eorum, qui ex spelunca
Ejulatum audiverunt.
Horridum carmen cecinit
Dei adversarius
Infelicem cantilenam.
Graviter attritum
Inferno captum tenuit
Firmiter,
Ille qui hominum fuit
Viribus maximus
Isto die
Hujus vitae.
Noluit nobilium tutorem
Ulla ratione, (hostis)
Unde damnum veniret,
Vivum deserere,
Nec ejus vitae dies
Alicui homini
Utiles optavit.
Tum proxime fraudem
Satrapae Beowulfi
Fatalem cupivit
Illustris Domini
Vitae struere
Gloriosi principis
Si permissum foret.
Non sciverunt id
Ubi pugnatum ibant
Fortia meditati
Bellonae amici,
Sed circum circa
Tollere minabantur
Animam scelestam.
At sicarium
Aliquis super terra
Calybis optimi
Bellicus ensis
Salutare noluit.
Ille victoriam armis
Devoverat
Acie quacunque,
Si forte suae vitae divortium
Isto die
Hujus vitae
Miserum fieret.
At luridus ille spiritus
In diabolorum potestatem
Procul abiit.
Tunc id sentiit
Ille, qui multa prius
Animi gaudio
In humanum genus
Scelera patraverat.
Exarsit in Deum
Quod illi tutam mansionem
Praestare nollet.
Verum ille animoso
Satrapae Higelaci
Manu
In mutuo conflictu
Vitae noxia
Vulnera intulerat
Foeda miseria.
Illi in humero
Visae cicatrices manifestae
Quae nunc nascebantur.
Diruptae erant ossium clausurae.
Beowulfo fiebat bellum saevum.
Hoc evenire debuit.
Grendel inde
Animo ager fugit
Sub paludes montium
Infaustas quaesitum sedes.
Novit eo certius
Quod suae vitae esset
Finis adventans
Diebus aliquot.
Danis omnibus fiebat
Caedis post impetum
Votum expletum.
Expiaverat tunc
Ille, qui procul advenerat
Prudens et mente fortis
Aedes Hrodgari,
Tutatas contra odium
Nocturno opere excitatum.
Mactus virtute
Orientalibus Danis
Gothis editus comes
Gloriam adquisivit.
Ut notum est.
Omnes refocillati sunt,
Vastas inter aerumnas,
Quas olim tulerant
Et dura necessitate
Pati coacti fuerant
Iram haud parvam.
Illud erat indicium
Manifestum: ex quo Hygaea
Amicam admovit manum,
Brachio et humero:
Ibi fiebat perfecte sanata
Grendelis noxa
Sub lanea veste.
Tunc erat manes
Quantum scio,
Circa aulam
Proelio fortis numerosus
Itinere populum venit
Procul et prope
Trans latas vias,
Miracula visum
Mali postremi.
Non vitae divisio
Dolorosa reputata est
Virorum ulli,
Illorum, qui gloria carentis
Vestigia monstrarunt,
Quomodo ille malignus animo
In via inde
Viros superans
In stygias undas
Fato devotas et fugatas
Animas abstulerit.
Ibi erat in mansione
Aestus fervens
Foedi instar fontis:
Cerevisiam miscuit,
Calido tabo
Sanguis.
Strages caesorum auxit horrorem,
Postquam gaudii expers
In paludes emancipatas
Vita deposuit
Paganas animas,
Quas infernus excepit.
Etiam post discesserunt
Duces,
Itidem juvenes multi
Curis vacui
Acribus maris, elati
Equabus equitando
Viri in albis.
Ibi fuit Beowulfi
Praeclare gestorum mentio facta.
Multi saepe dixerunt,
Quod nec ad austrum nec ad Boream
Inter maria gemina
Super brachiatam terram.
Alius aliquis
Sub solis via
Felicior esset
Umbones habentium
Regno dignorum
Nec illum quidem
Amicorum dominus
Omnigena non mactavit
Laetitia Hrodgarus.
Ille erat bonus Rex.
Paulisper excelsi heroes
Currere fecerunt
Ad conflictum ituras
Flavas equas
Per vias mundi
Quae iis amoeniores visae
Divitiis notis.
Interim Regium satrapam
Virorum laudibus mactatum
Carminibus commemoravit
Ille, qui omnes
Veteris aevi historiarum
Multitudinem memoriter tenuit.
Verba alius invenit
Qui ligata
Traditione de novo inciperet
Iter Beowulfi
Prudenter tractare
Et festinanter explicare
Historica methodo,
Verba alternando.
Bene haec composita
Ut ille condicto
Rcitaret.
Audivi praeclare gesta
Ignota multa
Eleganti poëmate exposita,
Late longeque
Quae mortales
Haud recte noverunt;
Simultates et flagitia
Eheu impunia,
Cum aliis id genus,
Quae promptus
Dicere voluit.
.......non invenit
Quomodo protegeret,
Adversus invidiam quamcunque,
Nequitiam compescendo.
Valde multos
Iutici generis
Gladiis immolavit
Victrice manu. Provenit
Post diem mortis
Judicium haud parvum,
Postquam bellipotens
Vermem occidit.
Thesauri custodem,
Sub turrito castello
Satrapae filius
Solus subegit,
Periculoso actu.
Nonne fuit illi injuriae merces?
Utri profuit
Quod gladius, transmeaverit
Mirabilem anguem
Muro infixus?
Calybs heroicus draconi
Mortem intulit
Miseriam
Animi emenso,
Ut victor annulorum thesauro
Frui valeret.
Propriam tunc
Marinam navim oneravit.
Portavit in sinum navis
Splendida xymelia,
Gaza, quas olim,
Serpens molitus fuerat.
Ille fuit virorum
Late celeberrims
Inter nationes militares
Agminum dominus
Rebus virtute gestis,
Quae olim susceperat;
Ex quo Heremodo
Genius tutelaris defuit
Labore et senio confecto:
Ille penes Jutos
Hostium in potestate
Ultra relictus
Protinus exilium subiit.
Domesticos doloris fervor
Attrivit nimis diu.
Ille suis civibus fiebat
Omnibus nobilibus
In vitae acrimoniam.
Tale saepe evenit tandem
Prioribus temporibus.
Fortis animo deinde discessit
Prudens vir multis,
Qui malorum
In emendationem vixit,
Ut Regis filius
Floreret.
Pater patriae
Incepit populum custodire
Divitem et tutam urbem,
Viris potentem.
Scyldingorum ille
Ibi omnibus erat
Satrapa Higelaci
Et generi humano
Et amicis dilectior.
Domesticos res gesta incitavit,
Dum festinantes
Flava per strata
In compitis convenere.
Tunc erat mane lucidum:
Protrusus et excitatus
Ivit vir multus
Fortia meditatus
Ad aulam illam celsam,
Magna prodigia visum.
Similiter rex ipse
Ex gynaeceo
Annulorum thesauri custos
Incessit bellipotens
Cum magna cohorte
Munificentia celebratus,
Et ejus Regina cum eo,
Praemio squamigero digna
Dilecta viguit.
Hrodgar loquebatur
In aulam progressus.
Stetit super turre;
Vidit excelsa laquearia
Auro picta,
Et Grendelis opus.
Quibus visis
Omnipotenti gratias egit.
Continuis (dixit) casibus multa
Ego mala perpessus sum
Dira a Grendele.
In me Deus operatus est
Miracula post miracula
Gloriae custos.
Non erat pridem,
Quod aliquam
Mihi spem fecerim
Per totam vitam,
Satisfactionis exspectandae.
Tunc sanguine imbuta
Domorum felicissima
Suorum moesta stetit
Miserie ampla quassata,
Optimatum singuli
Ibi non sperarunt,
Quod per totam vitam
Populi arces
Exosis prohiberent
Daemonibus et spectis.
Nunc minister
Per domini virtutem
Gestis perfecit,
Quod nos omnes
Antea ne fieremus
Dolis irretiti.
Quis id fari poterit?
Celebret eum quaevis gens
Ut cognatum agnoverint
Secundum humanam naturam.
Utinam ille diu vivat:
Id audiat omnipotens Deus.
Benevolo foedere,
Jure natalium,
Nunc ego Beowulfe!
Te virum optimum
Mihi filium volo
Adoptare, animo
Propensus omnino rite.
Nove cognate! Non deerint
Tibi aliqua
Summorum mundi bonorum,
Quorum habeo potestatem.
Multoties Ego pro minori
Mutuo decrevi
Thesaurum honorificum
Cedere viro
Minus forti armis
Tu ipse.
Gestis effecisti,
Ut tuus vivat honor
Aeternum; omnipotens
Deus tibi remunerabit
Ut huc usque fecit.
Beowulfus loquebatur
Satus Aegtheofo:
Nos istas praeclaras res
Devotione magna
Pugnando gessimus;
Pericula subegimus
Maris ignoti.
Concessi potens
Ut tu ipse
Videre posses
Hostem in apparatu
Sordido maledictum.
Ego illum alacer
Duris vinculis
In stragis lecto
Ligare statui,
Ut manu correptus
Mea jaceret,
Vita operosa extra
Ejus corpus vagabunda.
Non potui eum,
Cum deus nollet
Incessu dimovere.
Nonne ego eo magis
Institi ejus animam mollire?
Fuit nimis praepotens
Hostis in pugna quaque.
Sua manu reliquit
Vitae noxium
Vestigium inflictum
Brachio et humero.
Non eo aliquam sic
Miser homo
Consolationem acquisivit;
Nec eo diutius vixit
Nequitia pollutus
Sceleribus vexatus:
Sed eum dolor
In medio congressu
Acriter constrixit
Diris vinculis.
Ibi manebit
Parentem scelerum vindicta
Magni judicii,
Quam illi lucidus deus
Infligere voluerit.
Tunc silentior fiebat heros
Editus Eclawo
Super gloriose relatis
Bellicis gestis,
Ex quo nobiles
Ducis potentis
In summa parte
Manus viderunt
Inimici digitos.
Obversa cuique erant
Indicia unguium.
Ferro simillimae
Ethnicae manus vestigia
Herois
Dolorem
Singula excitarunt.
Se fortium neminem
Tangere voluit,
Armata antequam divus
Jure talionis
Cruentam stragem manu
Inferre valuisset.
Beowulfus / I-VII / VIII-XIV* / XV-XXI / XXII-XXVIII / XXIX-XXXV / XXXVI-XLIII
This LTM web-edition © 2008 Claude Pavur of Saint Louis University. This material is being made freely available for non-commercial educational use.
